Ir para o conteúdo principal

← todas as notas

📜 Etimologia

Etimologia de 識 (Sek — Shí / sik1)

識 (Sek)
#

— U+8B58 · 部首 radical: 言 (yán — palavra, fala) · 總筆畫 strokes: 19 · 注音 zhuyin: ㄕˊ / ㄓˋ · 拼音 pinyin: shí / zhì / jyutping: sik1 / zi3

É o Sek do nome kung fu de Simão Coutinho (Moy Sek Man).

Duas leituras distinguem sentido: shí/sik1 (conhecer, reconhecer, consciência) vs zhì/zi3 (marcar, registrar — equivalente a 誌, 幟). Forma simplificada: 识 (U+8BC6).

Definições
#

MDBG:

  • shí (HSK 6): conhecer, conhecimento
  • zhì: registrar, escrever nota de rodapé

CantoDict: sik1 — leitura padrão no cantonês. Compostos: 識別 (sik1 bit6 — distinguir), 識字 (sik1 zi6 — alfabetizado), 識得 (sik1 dak1 — saber, conhecer), 識相 (sik1 soeng3 — sensível, perceptivo), 識穿 (sik1 cyun1 — ver através de, desvendar), 識貨 (sik1 fo3 — conhecedor), 識認 (sik1 jing6 — reconhecer), 識食 (sik1 sik6 — entendido em comida), 識時務 (sik1 si4 mou6 — adaptar-se às circunstâncias).

chardb Academia Sinica (15 acepções):

  1. 旗幟。後作「幟」 (bandeira; posteriormente grafado 幟)
  2. 加上標記。後作「誌」 (acrescentar marca; posteriormente grafado 誌)
  3. 記住 (lembrar, registrar na memória)
  4. 記述;記載 (narrar, consignar)
  5. 古代鐘鼎上凸出的文字 (caracteres em relevo em sinos e tripés antigos)
  6. 草名,一種茄科植物。也作「蘵」 (nome de planta, da família das solanáceas; também grafado 蘵)
  7. 通「職」。主管 (equivalente a 職: administrar)
  8. 知道。又體會;了解 (saber; perceber; compreender)
  9. 認識 (reconhecer)
  10. 相知的朋友 (conhecido, amigo de relação)
  11. 知識;見解 (conhecimento; opinião)
  12. 思想或意識 (pensamento ou consciência)
  13. 佛教用語。思維、認識、判斷等精神活動的主體 (termo budista: o sujeito das atividades mentais — pensamento, reconhecimento, juízo. Os vijñāna)
  14. 通「適」。副詞。剛纔,剛剛 (equivalente a 適: advérbio “agora mesmo, há pouco”)
  15. 姓 (sobrenome)

Decomposição e formas antigas (hanziyuan)
#

Componentes: 言 (yán — palavra/fala, semântico; simplificado 讠) + 戠 (zhí — fonético, originalmente “sentinela, postar-se”; simplificado como 只 na forma 识).

Significado original (hanziyuan): reconhecer (to recognize).

Notas de decomposição (hanziyuan): a simplificação cria homografia — 识 cobre tanto 識 (reconhecer) quanto 䛊 (rir histericamente, xī).

Shuowen (hanziyuan, inline): 常也一曰知也從言戠聲

Formas atestadas (hanziyuan): Oracle 0 · Bronze 1 (B03007) · Seal 1 (S01695) · Liushutong 13. Primeira atestação: bronze Zhou Ocidental inicial.

Shuowen Jiezi completo (via zdic.net)
#

說文: 識,常也。一曰知也。从言,戠聲。賞職切。 (“Shí: constante. Alternativamente: conhecer. Composto de 言 (palavra, semântico) com 戠 (fonético). Fanqie: 賞職.”)

段注 Duan Yucai (paráfrase via zdic.net — texto verbatim de shuowen.org não obtido para este caractere): 常當爲意,字之誤也。草書常意相似。六朝以草寫書,迨草變眞,譌誤往往如此。意者,志也。志者,心所之也。意與志,志與識古皆通用。心之所存謂之意,所謂知識者此也。大學:誠其意。卽實其識也。一曰知也。矢部曰:知,識䛐也。按凡知識、記識、標識、今人分入去聲,古無入去分别,三者實一義也。从言戠聲。賞職切。一部。 ("‘常’ [constante] deveria ser ‘意’ [intenção/consciência] — é erro gráfico. Nos escritos cursivos 常 e 意 parecem-se. Nos Seis Reinos [魏晉南北朝] escrevia-se em cursivo; quando o cursivo passou a ‘verdadeiro’ [regular], erros como este tornaram-se comuns. 意 é 志 [志 zhì — vontade/registro]; 志 é ‘aquilo para onde se dirige o coração’. Na antiguidade 意 e 志, 志 e 識 eram intercambiáveis. ‘Aquilo que reside no coração chama-se 意’ — e isto é o que se entende por ‘conhecimento’ (知識). O Dàxué diz: ’tornar sincera a intenção [誠其意]’ — ou seja, tornar efetiva a consciência [實其識]. ‘Alternativamente: conhecer’ — a secção 矢 [o Shuowen para 知] diz: ‘知 é 識䛐 [palavra do reconhecer]’. Observação: os sentidos ‘conhecimento’ (知識), ‘registrar’ (記識), ‘marcar’ (標識) hoje são separados em 入聲 e 去聲, mas na antiguidade não havia essa distinção — os três são na verdade um só sentido. Composto de 言 e 戠 (fonético). Fanqie 賞職. 1ª secção de rima.")

Evolução de formas (xiaoxue yanbian)
#

PeríodoScriptFonte/Artefato
Zhou Ocidental inicial (Xī Zhōu zǎoqī)Bronze (金文)𣄰尊 (Hé zūn)
Warring States, Qin 秦Sino (鐘)十鐘 (2 formas)
ShuowenPequeno selo (小篆)說文‧言部
QinClerical (隸書)睡虎地簡14.86
Han OcidentalClerical縱橫家書74
Han OrientalClerical華山廟碑 (Huàshān miào bēi), 石門頌 (Shímén sòng)

Total: 8 formas. Primeira atestação: bronze Zhou Ocidental inicial.

Shuowen (xiaoxue): 識,常也。一曰知也。从言,戠聲。

Comentário de Wu Dacheng 吳大澂古籀補: 戠,古識字。《詩》:‘織文鳥章。‘織,徽織也。旗之有識者曰旗幟。从糸、从巾、从言,皆後人所加。 (“戠 é a forma antiga de 識. O Shijing diz: ‘[tecidos] texturizados [com] emblema de pássaro’. 織 [zhī — tecer] é emblema tecido. Bandeiras com marca identificadora chamam-se 旗幟. Os radicais 糸 [seda], 巾 [tecido] e 言 [palavra] foram todos acrescentados por [escribas] posteriores.”)

Comentário de Liu Xinyuan 劉心源《奇觚室吉金文述》: 常者,旗常畫日月者。 ("‘Cháng’ [em 常也] refere-se a 旗常 — a bandeira cerimonial que retrata sol e lua.")

Comentário de Yang Shuda 楊樹達《積微居小學述林》: 識字依事之先後分三義:最先為記識,一也;認識次之,二也;最後為知識,三也。記識、認識皆動作也,知識則名物矣。余謂識字當以記識為本義……許君以知訓識者,知字本有記識之義,亦有認識之義。 (“O caractere 識 distingue-se em três sentidos segundo a ordem histórica: primeiro ‘marcar/registrar’ (記識 jìzhì), segundo ‘reconhecer’ (認識 rènshi), por último ‘conhecer/saber’ (知識 zhīshi). ‘Marcar’ e ‘reconhecer’ são ações; ‘conhecimento’ é já coisa nomeada. Sustento que o sentido original de 識 é ‘marcar/registrar’… Quando Xu Shen glosa 識 como 知, é porque 知 também tinha o sentido original de ‘registrar’ além de ‘reconhecer’.”)

Fonologia (xiaoxue shangguyin)
#

中古音 Chinês Medieval (Guangyun 廣韻):

  • 攝 Division: 止 (Zhǐ) · 韻 Rhyme: 志 (zhì) · 聲 Tone: 去 (departing) · 母 Initial: 章 (zhāng, tɕ-)
  • 反切 Fanqie: 職吏 (zhí-lì) · 等 Grade: 三 (III) · 開合 Open/Closed: 開 (open) · 清濁: 全清 (fully voiceless)
  • Leitura alternativa: 式 (shì, 入聲 — para sentido “conhecer”)

上古音 Chinês Arcaico:

  • 高本漢 Karlgren: ȶ · i̯əɡ
  • 王力 Wang Li: 之部 (zhī) · ȶ · ǐə
  • 董同龢 Dong Tonghe: 之部 · ȶ · jəɡ
  • 周法高 Zhou Fagao: 之部 · t · jiəɣ
  • 李方桂 Li Fanggui: 之部 · t · jəgh
  • 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados — ausente da tabela xiaoxue)
  • Han Ocidental/Oriental: 之部

國語 Mandarim IPA: ㄓˋ zhì [tʂʅ] (leitura registrada para “marcar/registrar”); ㄕˊ shí não retornou IPA específico.

Divergências entre fontes
#

  • Shuowen 常也 vs. Duan Yucai: o Shuowen começa glosando 識 como 常 (cháng — constante), o que soa estranho. Duan Yucai argumenta de forma decisiva: 常 é erro de transcrição por 意 (yì — intenção/consciência) — as duas palavras são semelhantes em cursivo, e a confusão ocorreu nos Seis Reinos (魏晉南北朝). A emenda faz o Shuowen fazer sentido: 識 = consciência, conhecimento mental.
  • Liu Xinyuan — leitura literal de 常: Liu tenta preservar a leitura 常 do Shuowen sugerindo que se refere a 旗常 (bandeira cerimonial com sol e lua desenhados). Emenda forçada — a leitura de Duan é muito mais econômica.
  • Yang Shuda — hierarquia histórica de sentidos: 記識 (marcar/registrar) → 認識 (reconhecer) → 知識 (conhecer/saber). É a articulação mais clara do arco semântico. Wu Dacheng confirma epigraficamente: 戠 é a forma original de 識, e 織/幟/誌/識 são todos derivações posteriores com radicais diferentes para especializar sentidos.
  • Tríada 識/幟/誌: os três caracteres compartilham o mesmo fonético 戠 e originalmente expressavam o mesmo complexo semântico “marca/reconhecimento/registro”. A especialização ocorreu nos Han — 幟 para “bandeira” (巾 tecido), 誌 para “registro escrito” (言 palavra; hoje muitas vezes substituído por 志), 識 para “conhecer/consciência” (言 palavra).
  • Acepção budista (vijñāna): 識 traduz o termo sânscrito vijñāna (consciência, um dos cinco skandhas). No budismo Yogācāra são os 八識 (as oito consciências). Tradução clássica de Xuanzang e Kumārajīva — 識 virou termo técnico budista central.
  • Consenso fonológico OC: /ȶ/ ou /t/ palatalizada + /i/ou /jə/ + coda velar /ɡ/ ou /ɣ/, no departamento 之部. Reconstrução estável.
  • Divisão tonal shí/zhì: Duan Yucai enfatiza que a divisão tonal (入聲 shí para “conhecer”; 去聲 zhì para “marcar”) é inovação pós-Han — originalmente o caractere tinha um só tom. A divisão especializou os sentidos.
  • Leitura cantonesa sik1: preserva a inicial africada /tɕ/ (cantonês /s-/ por despalatalização) e a coda /-k/ do 入聲 (entering tone). Tom 1 (陰入, entering alto) reflete a inicial 全清 (voiceless). Preserva o sentido “conhecer” (não “marcar”), assim como o mandarim shí.
  • Acepções exclusivas do chardb: 旗幟 (bandeira — sentido pré-especialização), 古代鐘鼎上凸出的文字 (inscrições em relevo em bronzes — sentido arqueológico), 草名 (nome de planta, solanácea), 通「職」 (equivalente a 職: administrar), 通「適」 (equivalente a 適: advérbio “agora mesmo”). Preservam usos clássicos e técnicos.