Etimologia de 樂 (Lok — Lè / lok6)
樂 (Lok)#
樂 — U+6A02 · 部首 radical: 木 (mù — árvore, madeira) · 總筆畫 strokes: 15 · 注音 zhuyin: ㄌㄜˋ / ㄩㄝˋ · 拼音 pinyin: lè / yuè / jyutping: lok6 / ngok6
É o Lok do nome kung fu de Vinícius Roque Moreira (Moy Lok Ke).
Leituras secundárias registradas: lào (topônimos), yào (gostar de — compartilhada com leitura clássica), liáo (raro).
Forma simplificada: 乐 (U+4E50).
Definições#
MDBG:
- lè — feliz, alegre, rir (HSK 3)
- Lè — sobrenome Lè
- Yuè — sobrenome Yuè
- lào — usado em topônimos
- yuè — música
CantoDict: lok6 (principal, “alegre/feliz”), ngok6 (“música” em compostos técnicos), lok3 (topônimos, ex: 樂陵). Compostos: 樂趣 (lok6 ceoi3 — divertimento), 樂觀 (lok6 gun1 — otimismo), 樂意 (lok6 ji3 — disposto a), 樂園 (lok6 jyun4 — paraíso), 樂隊 (ngok6 deoi2 — banda/orquestra), 樂器 (ngok6 hei3 — instrumento musical), 樂譜 (ngok6 pou2 — partitura).
chardb Academia Sinica (leituras: yue4, le4, yao4, luo4, liao2, lao4):
- 音樂 (música)
- 唱;奏 (cantar; executar)
- 樂器 (instrumento musical)
- 樂工 (músico)
- 指儒家六經中的《樂經》 (refere-se ao Livro da Música entre os Seis Clássicos confucianos)
- 生 (vida, gerar)
- 姓 (sobrenome)
- 喜悅;愉快 (júbilo; contentamento)
- 樂於;安於 (disposto a; conformar-se com)
- 安樂 (paz e conforto)
- 笑 (rir)
- 舊指「聲色」 (antigamente designava “sons e cores” — prazeres sensoriais)
- 喜好 (apreciar; predileção)
- [爆樂]樹枝稀疏貌。也作「爆爍」 (ramos esparsos; também grafado 爆爍)
- 治療 (tratar, curar)
- 地名用字 (caractere usado em topônimos)
Decomposição e formas antigas (hanziyuan)#
Componentes: 𢆶 (yōu — dois fios de seda) + 白 (bái — pode ser resíduo gráfico) + 木 (mù — madeira).
Significado original (hanziyuan): música (meaning music).
Notas de decomposição (hanziyuan): “acredita-se que representa tambores sobre um suporte de madeira, ou uma cítara chinesa” (believed to be some drums on a wooden rack, Chinese zither).
Shuowen (hanziyuan, inline): 五聲八音總名象鼓鞞木虡也
Formas atestadas (hanziyuan): Oracle 3 (J14187–J14189) · Bronze 19 (B08713–B08731) · Seal 1 (S04326) · Liushutong 40.
Simplificação: 乐[樂] — forma cursiva abreviada.
Shuowen Jiezi completo (via zdic.net)#
說文: 樂,五聲八音緫名。象鼓鞞。木,虡也。玉角切。 (“Yuè: nome coletivo dos cinco tons e oito sonoridades. Representa tambor e tamborim (鼓鞞). A madeira (木) é o cavalete de suporte (虡). Fanqie: 玉角.”)
段注 Duan Yucai (paráfrase via zdic.net — texto verbatim de shuowen.org não obtido para este caractere): Duan explica que o caractere representa instrumentos de percussão (鼓鼙 — tambores grande e pequeno) montados sobre uma estrutura de suporte em madeira (虡). Observa que o sentido estendido de “alegria/felicidade” deriva do sentido primário de “música”, citando: 樂之引伸爲哀樂之樂 (“o sentido de yuè [música] estende-se para lè [alegria] no par semântico 哀樂 [tristeza e alegria]”).
Evolução de formas (xiaoxue yanbian)#
| Período | Script | Fonte/Artefato |
|---|---|---|
| Shang 商 | Osso oracular (甲骨文) | 菁9.3, 京津3728 |
| Zhou Ocidental médio (Xī Zhōu zhōngqī) | Bronze (金文) | 𤼈鐘 (Xíng zhōng), 樂作旅鼎 (Yuè zuò lǚ dǐng) |
| Primavera-Outono tardio ou Warring States inicial, Qin 秦 | Tambor de pedra (石鼓文) | 田車 |
| Primavera-Outono tardio (Chūnqiū wǎnqī) | Bronze | 沇兒鎛, 齊𩍂氏鐘, 樂子簠 |
| Warring States, Yan 燕 | Selo (璽) | 璽彙5314 |
| Warring States tardio, Jin 晉 | Bronze | 上樂鼎 |
| Warring States, Chu 楚 | Bambu | 包2.261, 天卜 (2 formas) |
| Shuowen | Pequeno selo (小篆) | 說文‧木部 |
| Qin | Clerical (隸書) | 睡虎地簡日乙92 |
| Qin | Selo (篆) | 泰山刻石 (Tàishān kè shí) |
| Han Oriental | Clerical | 曹全碑 (Cáo Quán bēi), 禮器碑陰 (Lǐqì bēi yīn) |
Total: 18 formas. Primeira atestação: osso oracular Shang.
Shuowen (xiaoxue): 樂,五聲八音緫名。象鼓鞞。木,虡也。
Comentário de Luo Zhenyu 羅振玉《增訂殷虛書契考釋》: 从絲坿木上,琴瑟之象也。或增以象調弦之器……借濼為樂,亦从●。許君謂象鼓鞞,木,𧇽者,誤也。 ("[Fios de] seda 絲 fixados sobre madeira 木 — é a imagem de uma cítara qín ou sè. Algumas formas acrescentam [um componente] representando o instrumento de afinar as cordas… 濼 foi tomado emprestado para grafar 樂, também com [este componente]. A afirmação de Xu [Shen, autor do Shuowen] de que representa tambor e tamborim sobre cavalete é incorreta.")
Fonologia (xiaoxue shangguyin)#
中古音 Chinês Medieval (Guangyun 廣韻):
- 攝 Division: 江 (Jiāng) · 韻 Rhyme: 覺 (jué) · 聲 Tone: 入 (entering) · 母 Initial: 疑 (yí, ŋ-)
- 反切 Fanqie: 五角 (wǔ-jiǎo) · 等 Grade: 二 (II) · 開合 Open/Closed: 開 (open) · 清濁: 次濁 (partially voiced)
- Leituras alternativas registradas: 盧各 (lú-gè, lè — alegre) · 五教 (wǔ-jiào, yào — gostar de)
上古音 Chinês Arcaico:
- 高本漢 Karlgren: ŋl · ŏk
- 王力 Wang Li: 藥部 (yào) · ŋ · eauk
- 董同龢 Dong Tonghe: 宵部 (xiāo) · ŋ · ɔk
- 周法高 Zhou Fagao: 藥部 · ŋ · rawk
- 李方桂 Li Fanggui: 宵部 · ng · rakw
- 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados — ausente da tabela xiaoxue)
國語 Mandarim IPA: ㄩㄝˋ yuè [ye] (leitura para “música”); ㄌㄜˋ lè (leitura para “alegre”) — IPA da segunda leitura não retornado pela tabela.
Divergências entre fontes#
- Shuowen vs. Luo Zhenyu: Xu Shen afirma que 樂 representa tambor e tamborim (鼓鞞) sobre cavalete de madeira (虡). Luo Zhenyu, confrontando as formas oraculares, corrige: o componente superior é 絲 (fios de seda) fixado sobre 木 — trata-se de cítara (琴瑟), não de percussão. A leitura moderna de paleógrafos favorece Luo.
- hanziyuan intermediário: Sears registra “tambores sobre suporte de madeira OU cítara chinesa” — preserva ambas as leituras sem escolher.
- Polivalência fonética lè/yuè/yào: três leituras semanticamente diferenciadas — yuè (música, sentido original), lè (alegria, sentido estendido), yào (gostar de, como em 知者樂水 dos Analectos). O Guangyun registra três entradas distintas (五角, 盧各, 五教), todas convergindo em inicial velar /ŋ/ com rimas da família 覺/藥/宵.
- Divergência OC 藥 vs 宵: Wang Li e Zhou Fagao colocam em 藥部; Dong Tonghe e Li Fanggui em 宵部. Reflete disputa sobre se a rima com coda /-k/ é primária (藥) ou secundária por alternância (宵/藥 alternam em muitas reconstruções).
- Leitura cantonesa lok6 vs ngok6: cantonês preserva a distinção semântica perfeitamente — lok6 para alegria (sentido estendido), ngok6 para música (sentido original). O ngok6 preserva a inicial velar 疑母 /ŋ/ do Chinês Medieval, que o mandarim lè perdeu.
- Acepções exclusivas do chardb: 爆樂 (ramos esparsos), 治療 (tratar, curar) e 生 (vida, gerar) ausentes de MDBG — testemunham uso lexicográfico raro ou clássico.
