Etimologia de 空 (Hung — Kōng / hung1)
空#
空 — U+7A7A · 部首 radical: 穴 (caverna/cavidade) · 總筆畫 strokes: 8 · 注音 zhuyin: ㄎㄨㄥ ㄎㄨㄥˇ ㄎㄨㄥˋ · 拼音 pinyin: kōng / kǒng / kòng · jyutping: hung1
Definições#
MDBG:
- (kōng) empty / air / sky / in vain
- (kòng) to empty / vacant / unoccupied / space / leisure / free time
CantoDict (cantonese.org): hung1 — vazio, ar, céu, em vão; livre (no tempo); vago, desocupado; lazer; verbo “esvaziar”. Compostos: 空調 hung1 tiu4 (ar-condicionado); 空軍 hung1 gwan1 (força aérea); 空氣 hung1 hei3 (ar, atmosfera); 空間 hung1 gaan1 (espaço); 空手道 hung1 sau2 dou6 (caratê — “caminho das mãos vazias”); 空中 hung1 zung1 (no ar, em pleno céu).
chardb Academia Sinica (21 acepções; seleção):
- 空虛;內無所有 (vazio; sem nada dentro)
- 空間;天空 (espaço; céu)
- 窮盡;罄其所有 (esgotar; consumir tudo)
- 無;沒有 (não haver, ausência)
- 穿;通透 (permear, transparência)
- 使空虛;使罄盡 (esvaziar)
- 浮泛而不切實際 (superficial, irrealista)
- 廓大;廣闊 (vasto, expansivo)
- 道家語 (termo taoísta — o Vazio cosmológico)
- 待 (aguardar)
- 副詞 (advérbio — em vão, meramente)
- 孔;穴 (orifício, cavidade)
- 中醫用語,指血脈 (termo da medicina chinesa — vaso sanguíneo)
- 墓穴 (sepultura)
- 通『孔』。大 (intercambiável com 孔; grande)
- 窮;貧乏 (pobreza, escassez)
- 缺少;短欠 (faltar, escassear)
- 間隙;間隔 (lacuna, intervalo)
- 空子;可乘之機 (brecha, oportunidade explorável)
- 閒暇時間 (tempo de lazer)
- 騰讓出來 (vagar, liberar)
Decomposição e formas antigas (hanziyuan)#
Componentes: 穴 (xué, caverna/cavidade — semântico) + 工 (gōng, ferramenta/régua — fonético). Significado original (Sears): empty, hollow, bare, deserted — vazio, oco, nu, deserto. Exemplo de uso: 空氣 kōng qì (ar). Frequência (Sears): 298 (muito alta).
Shuowen Jiezi (xiaoxue / hanziyuan / zdic)#
說文: 空,竅也。从穴,工聲 (Kong: cavidade/abertura. De 穴 com 工 como elemento fonético).
Texto completo (via hanziyuan): 竅也從穴工聲.
段注 Duan Yucai (verbatim via xiaoxue): 今俗語所謂孔也 (“o que hoje a língua coloquial chama 孔 [kǒng, orifício]”). Glosa breve mas filologicamente importante: 空 e 孔 partilham raiz semântica (e fonética próxima) — ambos significam “buraco, abertura, cavidade”, com 空 mais abstrato e 孔 mais concreto.
Kangxi Zidian (paráfrase via zdic.net): registra múltiplos sentidos:
- 空虛也 (“vazio, oco”) — primário
- 太空,天也 (“vasto espaço, céu”) — espacial
- 司空 (Sikong — “Comissário das Obras”, título administrativo antigo)
- 箜篌 (konghou — nome de instrumento de cordas)
Evolução de formas (xiaoxue yanbian)#
| Período | Script | Fonte/Artefato | Forma |
|---|---|---|---|
| Estados Combatentes Tardio, séc. III aC | escrita do estado Jin | 十一年庫嗇夫鼎 (caldeirão ding do “Décimo-primeiro Ano, Kuse Fu [administrador]”) | atestação Jin em bronze |
| Han (Eastern), c. século II dC | 小篆 small seal (Shuowen) | 說文‧穴部 | forma seal canônica |
| Qin, séc. III aC | 隸 clerical | 睡虎地簡 雜 40 (Shuihudi, Za “Diversos”) | atestação Qin |
| Qin, séc. III aC | 隸 clerical | 五十二病方 237 (Wushierbingfang, manuscrito médico de Mawangdui Tumba 3, retrocopiado do Qin) | atestação Qin/Han precoce |
| Han Ocidental, séc. II aC | 隸 clerical | 孫子 187 (Sunzi, lâminas de Yinqueshan) | atestação Han Ocidental |
| Han Oriental, 175 dC | 隸 clerical | 韓仁銘 (Estela de Han Ren) | atestação Han Oriental |
Shuowen (xiaoxue): 空,竅也。从穴,工聲 (já acima).
Comentários de estudiosos: 段玉裁 (já acima).
Fonologia (xiaoxue shangguyin)#
中古音 Middle Chinese (Guangyun):
- 攝 Division: 通 (Tong)
- 韻 Rhyme: 東 (Dong)
- 聲 Tone: 平 (level)
- 母 Initial: 溪 (Xi — velar aspirada surda)
- 開合 Open/Closed: 合 (closed — com medial -w-)
- 等 Grade: 一 (1st grade)
- 清濁 Voicing: 次清 (sub-voiceless / aspirada surda)
- 反切 Fanqie: 苦紅 (variante: 苦貢, leitura kòng)
上古音 Old Chinese (grupo de rima 東 dōng; inicial velar aspirada kʰ-):
- 高本漢 Karlgren: kʰ · uŋ
- 王力 Wang Li: 東 · ɔŋ · ɔŋ (notação inusitada — sugerindo glide-inicial labiovelar; provavelmente erro de transcrição da tabela; sistema padrão prevê kʰ-)
- 董同龢 Dong Tonghe: 東 · kʰ · ûŋ
- 周法高 Zhou Fagao: 東 · kʰ · ewŋ
- 李方桂 Li Fanggui: 東 · kh · ung
- 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados na tabela consultada)
- Han Ocidental e Han Oriental: grupo 東 confirmado em ambas as fases.
國語 Mandarin IPA: kʰuŋ (注音 ㄎㄨㄥ, pinyin kōng)
Divergências entre fontes#
- Decomposição 形聲: hanziyuan e Shuowen concordam — 穴 semântico, 工 fonético. Sem disputa. A cavidade 穴 já carrega o sentido de “espaço vazio escavado”; o 工 fixa o fonológico.
- Reconstrução OC: quatro reconstruções convergem em grupo 東 com inicial velar aspirada kʰ-. A notação de Wang Li (ɔŋ-ɔŋ, sem aspirada explícita) é provavelmente uma simplificação tipográfica; o sistema padrão de Wang Li prevê kʰ- para esta classe fonética. O 溪母 do MC é estável (velar aspirada); em Mandarim moderno kʰ-/k-; em cantonês, h- (hung1 — colapso da velar aspirada em fricativa glotal, regular no cantonês).
- 空/孔 distinção semântica: o comentário de 段玉裁 sugere que 空 e 孔 são originalmente sinônimos (“hole/cavity”). A diferenciação semântica posterior — 空 mais abstrato (“vazio, espaço, céu”) e 孔 mais concreto (“orifício específico”) — é desenvolvimento medieval, com 空 absorvendo a carga conceitual taoísta e budista do “Vácuo” (śūnyatā).
- Atestação Warring States: a primeira atestação documentada é o bronze Jin 十一年庫嗇夫鼎 — caldeirão administrativo datado pelo ano regnal. Mostra que 空 já estava em uso em contexto burocrático nos Estados Combatentes Tardios, antes do Shuowen.
- Sentido marcial Da Hung Jong 打空樁: a acepção #1 (空虛;內無所有 — vazio, sem nada dentro) e #4 (無;沒有 — ausência) sustentam o uso técnico no Mui Fa Jong. Da Hung Jong 打空樁 (“golpear o boneco-vazio”) designa o treino solitário com o boneco de madeira, isto é, sem oponente vivo — o “vazio” 空 refere-se à ausência do parceiro humano. O nome contrasta com Maai Saang Jong 埋生樁 (“boneco vivo”, com parceiro) — par dialético central do treino MFJ.
