Etimologia de 艮 (Gan — Gèn / gan3)
É o radical Kangxi nº 138 (艮, montanha). Ver Os 214 radicais Kangxi.
艮 — U+826E · 部首 radical: 艮 (nº 138) · 總筆畫 strokes: 6 · 注音 zhuyin: ㄍㄣˋ · 拼音 pinyin: gèn / jyutping: gan3
Definições#
MDBG: gěn: blunt / tough / chewy; gèn: one of the Eight Trigrams 八卦, symbolizing mountain / ☶ / ancient Chinese compass point: 45° (northeast).
CantoDict: (não obtido — a página rastreada não retornou verbete com leitura para o caractere)
chardb Academia Sinica:
- 八卦之一。象徵山。 (um dos Oito Trigramas; simboliza a montanha)
- 停止;靜止。 (parar; ficar imóvel)
- 艱難。 (dificuldade)
- 堅硬。 (duro; rígido)
- 。方位名。指東北方。 (nome de direção; indica o nordeste)
- 時辰名。約相當於凌晨一點至三點。 (nome de faixa horária; aproximadamente entre uma e três da madrugada)
- 姓。 (sobrenome)
- 同「拫」。牽引;拉。 (igual a 「拫」; puxar; arrastar)
- 方言。(性子)直;(說話)生硬。 (dialetal: [temperamento] direto; [fala] áspera)
- 方言。指食物堅韌而不鬆脆。 (dialetal: alimento firme e tenaz, não solto nem crocante)
- 牙齒被硬物硌痛。 (dor nos dentes provocada por objeto duro)
- 「銀」之異體。 (forma variante de 「銀」)
- 「民」之異體。 (forma variante de 「民」)
Decomposição e formas antigas (hanziyuan)#
Componentes: from eye 目 mù and person-right 匕 bǐ. Significado original: Meaning a person who is blunt. Acepções inglesas: seventh of eight diagrams. Frequência de uso: 3524. Formas atestadas: Oracle characters 甲骨文 (0) — There is no known oracle characters found. Bronze characters 金文 (0) — There is no known bronze characters found. Seal characters 说文解字的篆字 (1). Liushutong characters 六书通的字 (4).
Shuowen Jiezi completo#
(shuowen.org retornou apenas a listagem das primeiras entradas do dicionário; texto verbatim obtido via 小學堂 e CUHK, não idênticas.)
說文: 艮,很也。从匕目。匕目,猶目相匕,不相下也。《易》曰:‘艮其限。匕目為艮,匕目為真也。’ (艮 significa 很也. Compõe-se de 匕 e 目. 匕目 é como olhos voltados um contra o outro, sem que um ceda ao outro. O Yi diz: ‘艮其限.’ 匕目 faz 艮; 匕目 faz 真.)
段注 Duan Yucai: (não obtido — shuowen.org retornou listagem; zdic.net retornou HTTP 404)
Evolução de formas (xiaoxue yanbian)#
| Período | Script | Fonte / Artefato |
|---|---|---|
| Han | Selo pequeno (小篆) | 說文‧匕部 (Shuowen, seção 匕) |
| Qin | Clerical (隸書) | 睡.封53(隸) |
| Han Oriental | Clerical (隸書) | 熹.易.艮(隸) |
Shuowen (xiaoxue): 艮,很也。从匕目。匕目,猶目相匕,不相下也。《易》曰:‘艮其限。匕目為艮,匕目為真也。’
Comentários de estudiosos:
- CUHK (略說): 「艮」本作「𥃩」,從「匕」從「目」。《說文》以為象怒目相視之貌,表示互不相讓,僵持不下。 (「艮」 originalmente se escrevia 「𥃩」, com 「匕」 e 「目」. O Shuowen entende que representa o aspecto de um olhar irado em confronto, indicando que nenhum lado cede e que o impasse não se desfaz.)
- CUHK (詳解): 「艮」本作「𥃩」,從「匕」從「目」。「𥃩」在戰國楚系文字和小篆的字形皆從「目」。秦系文字的「目」訛為「日」,隸楷字形承襲之,寫作「艮」。 (「艮」 originalmente se escrevia 「𥃩」, com 「匕」 e 「目」. Em 「𥃩」, nas formas do sistema de escrita de Chu dos Reinos Combatentes e no selo pequeno, o grafismo traz 「目」. Nas formas do sistema Qin, 「目」 se corrompeu para 「日」; as formas clericais e regulares herdaram isso, escrevendo-se 「艮」.)
- CUHK (詳解): 《說文》以為「艮」象怒目相視之貌,表示互不相讓,僵持不下。《說文》:「艮,很也。从匕、目。匕目,猶目相匕,不相下也。」段玉裁注:「很者,不聽從也。」唐蘭以為「艮」應是「見」之變形,「見」為前視,「目」則是回顧,季旭昇從之,可備一說。 (O Shuowen entende que 「艮」 representa o aspecto de um olhar irado em confronto, indicando que nenhum lado cede e que o impasse não se desfaz. O Shuowen diz: 「艮,很也。从匕、目。匕目,猶目相匕,不相下也。」 A nota de 段玉裁 diz: 「很者,不聽從也。」 Tang Lan considerou que 「艮」 deveria ser uma forma derivada de 「見」; 「見」 seria olhar para a frente, enquanto 「目」 seria olhar para trás; Ji Xusheng segue essa ideia, como hipótese possível.)
- CUHK (詳解): 「艮」是《周易》八卦之一,象徵山。《周易.說卦》:「艮為山。」《左傳.昭公五年》:「艮,山也。」引申表示堅硬、堅固。《廣雅.釋詁一》:「艮,堅也。」王念孫疏證:「〈說卦〉傳云:『艮為山……為小石。』皆堅之義也。今俗語猶謂物堅不可拔曰艮。」 (「艮」 é um dos Oito Trigramas do Zhouyi e simboliza a montanha. O Zhouyi, Shuogua diz: 「艮為山。」 O Zuozhuan diz: 「艮,山也。」 Por extensão, indica dureza e solidez. O Guangya diz: 「艮,堅也。」 A explicação de Wang Niansun diz: 「〈說卦〉傳云:『艮為山……為小石。』皆堅之義也。今俗語猶謂物堅不可拔曰艮。」)
- CUHK (詳解): 「艮」又引申表示停止、靜止。《周易.說卦》:「艮,止也。」高亨注:「艮為山,山是靜止不動之物,故艮為止。」如南宋朱熹《齋居感興》之十九:「反躬艮其背,肅容正冠襟。」 (「艮」 também se estendeu ao sentido de parar e permanecer imóvel. O Zhouyi, Shuogua diz: 「艮,止也。」 A nota de Gao Heng diz: 「艮為山,山是靜止不動之物,故艮為止。」)
- CUHK (詳解): 「艮」也是方位詞,指東北方。《周易.說卦》:「艮,東北之卦也。」如《論衡.難歲》:「人或以立春東北徙,抵艮之下,不被凶害。」《後漢書.崔駰列傳》:「遂翕翼以委命兮,受符守乎艮維。」李賢注:「艮,東北之位。謂(崔)篆為千乘太守也。」 (「艮」 também é termo direcional, indicando o nordeste. O Zhouyi, Shuogua diz: 「艮,東北之卦也。」)
- CUHK (詳解): 「艮」作時間詞表示深夜一時至三時。如唐代杜甫〈昔游〉:「暮升艮岑頂,巾幾猶未卻。」《舊唐書.呂才傳》:「若依葬書,多用乾、艮二時,並是近半夜,此即文與禮違。」 (「艮」 como termo temporal indica a faixa entre uma e três da madrugada.)
Fonologia (xiaoxue shangguyin)#
中古音 Middle Chinese (Guangyun):
- 攝 Division: 臻 (Zhen) · 韻 Rhyme: 恨 (Hen) · 聲 Tone: 去 (departing) · 母 Initial: 見 (g-)
- 反切 Fanqie: 古恨 · 等 Grade: 一 (I) · 開合 Open/Closed: 開 (open) · 清濁: 全清 (totalmente surda)
上古音 Old Chinese (grupo de rima 文 Wen):
- 高本漢 Karlgren: k ən
- 王力 Wang Li: k ən
- 董同龢 Dong Tonghe: (não obtido — não retornou dados no 小學堂)
- 周法高 Zhou Fagao: k ən
- 李方桂 Li Fanggui: (não obtido — não retornou dados no 小學堂)
- 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados — ausente da tabela do 小學堂)
國語 Mandarin IPA: kən
Divergências entre fontes#
Leitura e pronúncia. O MDBG registra duas leituras em pinyin, gěn e gèn. A CUHK registra o jyutping gan3 e também o canto-leitura ngan4 como 異讀字, com a observação 「「艮gan3」的異讀字」. O 小學堂 registra no campo 國語 apenas ㄍㄣˋ / gèn / kən. O hanziyuan dá Main pronunciation 主要发音: gěn e Other pronunciations 其它发音: gèn,hén,gěn.
Sentido original. O hanziyuan registra “Original meaning 本义: Meaning a person who is blunt.” A CUHK (略說, 詳解) apresenta a análise gráfica tradicional de 「𥃩」 como forma antiga, com 「匕」 e 「目」, e diz que o Shuowen a toma como olhar irado e impasse entre dois lados.
Shuowen. O texto do Shuowen foi obtido por 小學堂 e CUHK, mas não é idêntico caractere a caractere: a CUHK traz o fanqie final 「〔古恨切〕」, ausente no texto exibido pelo 小學堂. O hanziyuan também traz o texto do Shuowen em linha contínua, sem pontuação moderna.
Formas antigas. O hanziyuan registra ausência de formas conhecidas em 甲骨文 e 金文 e apenas 1 forma em 说文解字的篆字. Já o 小學堂 yanbian lista três formas na tabela: 說文‧匕部, 睡.封53(隸) e 熹.易.艮(隸).
