Etimologia de 風 (Fong — Fēng / fung1)
風 (Fong)#
風 — U+98A8 · 部首 radical: 風 (fēng — vento; radical independente) · 總筆畫 strokes: 9 · 注音 zhuyin: ㄈㄥ · 拼音 pinyin: fēng / jyutping: fung1
É o Fong do nome Moy Fong Nang.
Forma simplificada: 风 (U+98CE). Variante antiga: 凬 (forma do Shuowen 古文), 凨 (variante).
Definições#
MDBG: vento; notícia; estilo; costume; maneira. Classificadores: 陣 (zhèn), 絲 (sī). HSK nível 1. Compostos TCM: 六淫 (seis fatores patogénicos), 六邪 (seis influências nocivas).
CantoDict: fung1. Significados: vento, notícia, estilo, costume, maneira. Compostos: 風景 (cenário), 風險 (risco), 風水 (feng shui, geomancia), 風格 (estilo), 風俗 (folclore), 風扇 (ventilador). Idiomas: 風平浪靜 (tudo tranquilo), 風馬牛不相及 (totalmente alheios).
chardb Academia Sinica:
- 空氣流動的現象。又擋風 (fenômeno de movimento do ar; também: proteger do vento)
- 教化 (educação moral; transformação pela instrução)
- 風俗;風氣 (costumes; atmosfera social)
- 《詩》六義之一。泛指民歌;民謠 (um dos seis princípios do Shijing; canções populares)
- 聲音 (som)
- 作風;風度 (estilo; porte, postura)
- 收採 (colher, recolher)
- 風聲,消息。又傳說的;沒有確實根據的 (rumor, notícia; informação não verificada)
- 風波;事端 (agitação; incidente)
- 落 (cair)
- 獸類雌雄相誘。又走逸 (animais no cio; fugir)
- 中醫病名 (condição patológica na medicina tradicional chinesa)
- 羽 (plumas)
- 眾 (multidão)
- 顛狂病。後作「瘋」 (doença mental, loucura; depois escrito 瘋)
- 嘻戲 (brincadeira, jogo)
- 姓 (sobrenome)
Leituras: fēng (principal), fèng (secundária — transmitir, ensinar), fěng (outra secundária).
Decomposição e formas antigas (hanziyuan)#
Composto fonossemântico (形聲):
- 虫 chóng (insecto) — semântico [Shuowen: a associação com insecto vem da cosmologia Han — o vento move-se e os insectos nascem]
- 凡 fán (vela, barco; “sail”) — fonético
Nota etimológica (Sears): “the original snake was a two headed snake indicating the rainbow 虹 hóng” — o 虫 original seria serpente bicéfala (cognata com 虹 arco-íris). Nos ossos oraculares, 風 era grafado como 鳳 (fèng — fénix) ou 凡 (fán) — o caractere moderno é derivado.
Significado original (hanziyuan): “wind” (vento). Sentidos em inglês: “wind; air; manners, atmosphere”. Exemplo de uso: 狂風 kuángfēng (ventania). Frequência: 312. Shuowen (hanziyuan): 八風也東方曰明庶風東南曰清明風南方曰景風西南曰涼風西方曰閶闔風西北曰不周風北方曰廣莫風東北曰融風風動蟲生故蟲八日而化從虫凡聲凡風之屬皆從風. Regras aplicadas (Sears): B033 风[風] — simplificação cursiva. Formas atestadas: Oracle 1 (J28057) · Bronze 0 · Seal 1 (S10079) · Liushutong 2 (L29808–L29809).
Shuowen Jiezi completo (shuowen.org)#
說文: 風,八風也。東方曰明庶風;東南曰清明風;南方曰景風;西南曰涼風;西方曰閶闔風;西北曰不周風;北方曰廣莫風;東北曰融風。風動蟲生,故蟲八日而化。从虫,凡聲。凬,古文風。 (“Fēng: os oito ventos. Leste chama-se Míngshù (‘claridade-populaça’) Fēng; sudeste chama-se Qīngmíng (’luminoso-claro’) Fēng; sul chama-se Jǐng (‘brilho’) Fēng; sudoeste chama-se Liáng (‘frescor’) Fēng; oeste chama-se Chānghé (‘portão-celestial’) Fēng; noroeste chama-se Bùzhōu (‘incompleto’) Fēng; norte chama-se Guǎngmò (‘vastidão-deserta’) Fēng; nordeste chama-se Róng (‘fundição’) Fēng. O vento move-se e os insectos nascem; por isso os insectos em oito dias se transformam. De 虫 [insecto] com 凡 como fonético. 凬 é a forma antiga.”)
段注 Duan Yucai: (não retornou dados diretamente da shuowen.org. Nota: a tradição dos 八風 é de origem cosmológica Han, associando cada um dos oito ventos direcionais a um mês/estação e a um aspecto do qi.)
Evolução de formas (xiaoxue yanbian)#
| Período | Script | Fonte/Artefato |
|---|---|---|
| Shang 商 | Osso oracular (甲骨文) | 後2.39.10, 前2.30.6 |
| Zhou Ocidental inicial (Xī Zhōu zǎoqī) | Bronze (金文) | 中方鼎 (Zhōng fāng dǐng) |
| Warring States, Chu 楚 | Seda (帛書) | 帛甲1.31 |
| — | Escrita arcaica (古文) | 說文古文 (凬) |
| — | Pequeno selo (小篆) | 說文‧風部 |
| Qin | Clerical/bambu (隸) | 睡虎地簡25.42 |
| Han Ocidental (Western Han) | Clerical | 老子甲138, 孫臏45 |
| Han Oriental (Eastern Han) | Clerical | 武威醫簡86甲, 孟孝琚碑 |
Total: 11 formas. Atestação desde o Shang até o Han Oriental.
說文: 「風,八風也。[…] 風動蟲生,故蟲八日而化。从虫,凡聲。凬,古文風。」
相關解說 — 《漢語大字典》按: 「甲文以『凡』或以『鳳』為『風』。」 (Hànyǔ Dà Zìdiǎn: “Nos ossos oraculares, 凡 ou 鳳 [fénix] serviam como 風 [vento].”)
Fonologia (xiaoxue shangguyin)#
中古音 Chinês Medieval (Guangyun 廣韻):
- 攝 Division: 通 (tōng) · 韻 Rhyme: 東 (dōng) · 聲 Tone: 平 (level) · 母 Initial: 非 (fēi, p-/f-)
- 反切 Fanqie: 方戎 (fāng-róng) · 等 Grade: 三 (III) · 開合 Open/Closed: 合 (closed) · 清濁: 全清 (fully voiceless)
- 又切 (fanqie alternativo): 方鳳 (fāng-fèng)
上古音 Chinês Arcaico:
- 高本漢 Karlgren: p · i̯ŭm
- 王力 Wang Li: 侵部 (qīn) · p · ǐwəm
- 董同龢 Dong Tonghe: 侵部 · p · juəm
- 周法高 Zhou Fagao: 侵部 · p · jwəm
- 李方桂 Li Fanggui: 侵部 · p · jəm
- 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados)
- Han Ocidental/Oriental: 侵部
國語 Mandarim IPA: ㄈㄥ fēng [fəŋ]
Divergências entre fontes#
- Origem do caractere — vento ou fénix?: o xiaoxue preserva a nota decisiva do Hànyǔ Dà Zìdiǎn: nos ossos oraculares, 鳳 (fèng, fénix) ou 凡 (fán, vela) serviam para escrever 風 (fēng, vento). Ou seja, o caractere moderno 風 é uma derivação pós-Shang: a fénix (rei das aves) era associada ao vento como seu portador cosmológico. Hanziyuan nota a homofonia 風/鳳 ( fanqie alternativo 方鳳) e lista 1 forma oracular (J28057) — provavelmente a forma-fénix.
- 虫 como insecto ou serpente: Shuowen explica 虫 pela etiologia cosmológica (o vento gera insectos). Hanziyuan oferece leitura alternativa: “a serpente original era bicéfala, indicando o arco-íris 虹”. Duas tradições interpretativas — a naturalista Han (insectos como efeito do vento) e a mitológica (serpente-arco-íris associada ao vento).
- Oito ventos: Shuowen cataloga sistematicamente os 八風 por direção, cada um com nome cosmológico (明庶, 清明, 景, 涼, 閶闔, 不周, 廣莫, 融). Sistema presente apenas em Shuowen/xiaoxue — ausente do MDBG, CantoDict, hanziyuan. Registro clássico da cosmologia direcional chinesa.
- Arco semântico expansivo: 20 acepções no chardb cobrem eixos meteorológico (vento, ar, tempestade), cultural (costumes, estilo, educação moral, canções populares do Shijing), informacional (notícia, rumor), patológico (doença do vento, loucura), zoológico (cio, fuga), ornamental (plumas), social (multidão, sobrenome), lúdico (brincadeira). Caractere rico em metonímias.
- Loucura = 瘋: chardb def. 15 regista que o sentido de “loucura” foi separado graficamente para 瘋 (adicionando 疒, “doença”). Exemplo típico de especialização gráfica por radical.
- Shijing: chardb def. 4 conecta 風 aos 國風 (Ares dos Estados) do Shijing — os 160 poemas populares dos estados feudais da Zhou. O vento como veículo da voz popular. Leitura cultural forte.
- Contagem oracular divergente: hanziyuan 1; xiaoxue 2 (後2.39.10, 前2.30.6). Divergência moderada. Ambos confirmam que 風 é pré-imperial.
- Ausência de bronze em hanziyuan, presença em xiaoxue: hanziyuan regista 0 formas em bronze; xiaoxue regista 1 (中方鼎, Zhou Ocidental inicial). Típica divergência de corpora.
- Consenso fonológico OC: todos os sistemas reconstroem *p- + -jəm/-ǐwəm/-juəm/-jwəm/-i̯ŭm, grupo 侵 (qīn). Inicial labial voiceless, rima nasal. Convergência sólida.
- Feng shui: tradição cosmológica viva — a doutrina do 風水 (feng shui) toma 風 como um dos dois princípios cosmológicos (vento e água) que modulam o qi. Uso contemporâneo que preserva a profundidade cosmológica do caractere.
