Etimologia de 齒 (Ci — Chǐ / ci2)
É o radical Kangxi nº 211 (齒, dente). Ver Os 214 radicais Kangxi.
齒 — U+9F52 · 部首 radical: 齒 (nº 211) · 總筆畫 strokes: 15 · 注音 zhuyin: ㄔˇ · 拼音 pinyin: chǐ / jyutping: ci2
Definições#
MDBG: (bound form) tooth / (bound form) to regard as worthy of mention
CantoDict: ci2 {chǐ} tooth; CL: 顆
chardb Academia Sinica:
- 牙齒。 (dente)
- 齒形物。 (objeto em forma de dente)
- 刻為齒形。 (entalhar em forma de dente)
- 牛馬的年歲。幼小的牛馬歲生一齒,故以齒數稱其年歲。 (idade de bois e cavalos. Como os animais jovens fazem surgir um dente por ano, usa-se a contagem dos dentes para indicar sua idade)
- 人的年齡。也用以指人。 (idade das pessoas. Também usado para se referir a pessoas)
- 類別;同輩。 (categoria; da mesma geração)
- 殿堂的階梯。 (escadaria de salão/palácio)
- 骰子。 (dado)
- 並列,次列。 (dispor lado a lado; ordenar por sequência)
- 談說,重視。 (falar de; dar importância a)
- 錄用,收納。 (admitir para emprego; aceitar)
- 擋,觸。 (bloquear; tocar)
- 銜;嚙。 (segurar na boca; roer)
Decomposição e formas antigas (hanziyuan)#
Componentes: Compound 齒 Japanese 歯; from human-teeth 𠚕 chǐ and phonetic foot-forward 龰止 zhǐ. Significado original: Meaning teeth. (本义: teeth). Acepções inglesas: teeth. Frequência de uso: 1853. Formas atestadas: Oracle characters 甲骨文 (44) · Bronze characters 金文 (1) · Seal characters 说文解字的篆字 (1) · Liushutong characters 六书通的字 (13)
Shuowen Jiezi completo#
(shuowen.org retornou apenas a listagem das primeiras entradas do dicionário; texto verbatim obtido via 小學堂 e CUHK, não idênticas.)
說文: 齒,口齗骨也。象口齒之形,止聲。凡齒之屬皆从齒。〔昌里切〕𠚒,古文齒字。 (Dente: é o osso da gengiva na boca. Representa a forma da boca e dos dentes. 止 indica o som. Todo caractere da classe de 齒 segue 齒. [fanqie: 昌里]. 𠚒 é a forma antiga de 齒.)
段注 Duan Yucai: (não obtido — shuowen.org retornou listagem; zdic.net retornou HTTP 404)
Evolução de formas (xiaoxue yanbian)#
| Período | Script | Fonte / Artefato |
|---|---|---|
| Shang | Oráculo (甲骨文) | 甲2319; 鐵80.3(甲) |
| Shang tardio | Bronze (金文) | 齒兄丁觶 |
| Reinos Combatentes — Qi | Selo (璽) | 璽彙2239 |
| Reinos Combatentes — Yan | Selo (璽) | 璽彙2288; 璽彙3964 |
| Reinos Combatentes (tardio) — Jin | Bronze (金文) | 中山王壺 |
| Reinos Combatentes — Jin | Selo (璽) | 璽彙0912 |
| Reinos Combatentes — Chu | Bambu / seda | 仰25.25; 天策; 望2.5 |
| Han | Forma antiga do Shuowen | 說文古文 |
| Han | Selo pequeno (小篆) | 說文‧齒部 |
| Qin | Clerical (隸書) | 睡.為17(隸) |
| Han Ocidental | Clerical (隸書) | 老子乙前151下(隸); 一號墓木牌48(隸); 江陵一六七號漢墓簡2(隸) |
| Han Oriental | Clerical (隸書) | 武威醫簡64(隸) |
Shuowen (xiaoxue): 齒,口齗骨也。象口齒之形。止聲。𠚒,古文齒字。
Comentários de estudiosos:
- 小學堂: 于省吾《甲骨文字釋林》:“甲骨文齒字,象口內齒牙形。晚周鉨文齒字作𠚒,加止為音符,遂變成形聲字。”
- CUHK (略說): 甲骨文、商周金文從「口」從◎,象人口中有牙齒之形,戰國以後加「之」或「止」作為聲符。本義是牙齒。 (Os ossos oraculares e bronzes Shang-Zhou compõem-se de 「口」 e ◎, representando a forma de dentes na boca humana; depois dos Reinos Combatentes acrescenta-se 「之」 ou 「止」 como elemento sonoro. O sentido original é dente.)
- CUHK (詳解): 甲骨文、商周金文「齒」字從「口」,內象牙齒之形。「齒」字最初並沒有「止」的部件,到了戰國時期或於「齒」上疊加聲符「之」,參見戰國竹簡及《古璽彙編》諸字形。「之」與「止」形近而混,因此《說文》以為字從「止」聲。《說文》:「齒,口齗骨也。象口齒之形,止聲。凡齒之屬皆从齒。」 (Nos ossos oraculares e bronzes Shang-Zhou, o caractere 「齒」 vem de 「口」, com o interior figurando dentes. Inicialmente, 「齒」 não tinha o componente 「止」; no período dos Reinos Combatentes, às vezes se sobrepunha o elemento sonoro 「之」 sobre 「齒」, como mostram formas de tiras de bambu e do 《古璽彙編》. 「之」 e 「止」 são graficamente próximos e se confundem; por isso o Shuowen entendeu que o caractere tinha 「止」 como som. O Shuowen diz: “齒,口齗骨也。象口齒之形,止聲。凡齒之屬皆从齒。”)
Fonologia (xiaoxue shangguyin)#
中古音 Middle Chinese (Guangyun):
- 攝 Division: 止 (Zhi) · 韻 Rhyme: 止 (Zhi) · 聲 Tone: 上 (rising) · 母 Initial: 昌 (ch-)
- 反切 Fanqie: 昌里 · 等 Grade: 三 (III) · 開合 Open/Closed: 開 (open) · 清濁: 次清 (aspirada surda)
上古音 Old Chinese (grupo de rima 之 Zhi):
- 高本漢 Karlgren: ȶʰ i̯əɡ
- 王力 Wang Li: ȶʰ ǐə
- 董同龢 Dong Tonghe: ȶʰ jəɡ
- 周法高 Zhou Fagao: tʰ jiəɣ
- 李方桂 Li Fanggui: th jəgx
- 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados — ausente da tabela do 小學堂)
國語 Mandarin IPA: tʂʰʅ
Divergências entre fontes#
Shuowen. A CUHK traz o texto do Shuowen com a cauda completa “凡齒之屬皆从齒” e o fanqie “〔昌里切〕”, além de “𠚒,古文齒字。”; o 小學堂 yanbian registra “齒,口齗骨也。象口齒之形。止聲。𠚒,古文齒字。” e omite a cauda “凡齒之屬皆从齒” e o fanqie.
Análise gráfica. O 小學堂 cita 于省吾: “甲骨文齒字,象口內齒牙形。晚周鉨文齒字作𠚒,加止為音符,遂變成形聲字。” A CUHK, em 略說 e 詳解, descreve as formas antigas como 「從口從◎」 e afirma que o acréscimo posterior pode ser 「之」 ou 「止」, observando ainda que 「之」與「止」形近而混, razão pela qual o Shuowen tomou o caractere como “止聲”.
Decomposição. O hanziyuan segmenta o caractere como composto de “human-teeth 𠚕 chǐ” e do fonético “foot-forward 龰止 zhǐ”. A CUHK afirma que as formas mais antigas não tinham o componente 「止」 e que a adição de 「之」 ou 「止」 é posterior; o 小學堂 registra a forma antiga 𠚒 e o comentário de que “加止為音符”.
Leituras modernas. O MDBG registra pinyin chǐ; cantonese.org registra jyutping ci2 {chǐ}; a CUHK registra ci2.
