Etimologia de 齊 (Cai — Qí / cai4)
É o radical Kangxi nº 210 (齊, nivelado/igual). Ver Os 214 radicais Kangxi.
齊 — U+9F4A · 部首 radical: 齊 (nº 210) · 總筆畫 strokes: 14 · 注音 zhuyin: ㄑㄧˊ · 拼音 pinyin: qí / jyutping: cai4
Definições#
MDBG: neat / even / level with / identical / simultaneous / all together / to even sth out; (name of states and dynasties at several different periods) / surname Qi
CantoDict: cai4. A CUHK registra cai4.
chardb Academia Sinica:
- 禾麥吐穗上平整。引申為凡齊等之義。 (cereais e trigo que, quando a espiga desponta, ficam nivelados no alto; por extensão, todos os sentidos de igualdade e nivelamento)
- 整齊。 (arrumado; ordenado)
- 平。①平等。②高低一樣。 (plano; ① igual ② da mesma altura)
- 一致。 (uniforme; concordante)
- 同等;相等。又副詞。如同,好像。又一齊。 (equivalente; igual. Também advérbio: como, semelhante a. Também “juntos”, “ao mesmo tempo”)
- 全,齊全。 (completo; íntegro)
- 列;排列。引申為並排。又為佈列。 (dispor em fileira; alinhar. Por extensão, lado a lado; também dispor em ordem)
- 正;正常。 (correto; normal)
- 中,中央。 (meio; centro)
- 戒敕。 (admoestar; ordenar com severidade)
- 疾,敏捷。 (rápido; ágil)
- 聚集;集合。 (reunir; ajuntar)
- 古歌曲名。 (nome de canção antiga)
- 好。 (bom)
- 朝代名。 (nome de dinastia)
- 古地名。 (topônimo antigo)
- 古國名。 (nome de estado antigo)
- 肚臍。 (umbigo)
- 通「躋」。陞;登。 (por “躋”: subir; ascender)
- 通「齎」。用醬拌和細切的菜或肉,亦泛指醬菜。 (por “齎”: legumes ou carne picados e misturados com molho; por extensão, conservas/molhos)
- 姓。 (sobrenome)
- 後作「劑」。①調劑;調節。②分量。③特指調味品。④藥劑。又量詞,用於藥劑的計量單位。 (depois escrito “劑”: ① ajustar; regular ② dose; quantidade ③ especificamente, tempero ④ medicamento/preparado farmacêutico. Também classificador para doses de remédio)
- 帶糟的濁酒。 (vinho turvo com borra)
- 合金的配料比例。 (proporção dos ingredientes de uma liga metálica)
- 分際;界限。 (limite; fronteira)
- 限制。 (limitar; restrição)
- 通「濟」。①成。②止息。 (por “濟”: ① completar ② fazer cessar)
- 指長衣的下擺。 (barra de veste longa)
- 將喪服下部的邊摺轉縫起來。也作「」。 (dobrar e costurar a bainha da parte inferior da veste de luto; também escrito 「」)
- 古代用於祭祀的穀物。 (grão usado em sacrifícios na Antiguidade)
- 通「資」。①「齊斧」,即「資斧」,利斧。②財物。 (por “資”: ① “齊斧”, isto é, “資斧”, machado afiado ② bens; riqueza)
- 同「齋」。古人祭祀或舉行其他典禮前整潔身心,以示虔敬。 (igual a “齋”: purificar corpo e mente antes de sacrifícios ou outras cerimônias, em sinal de reverência)
- 古人祭祀或典禮所居的(宮室),所用的(器物)。 (palácio/sala e utensílios usados em sacrifícios ou cerimônias)
- 莊重,肅敬。 (solene; reverente)
- 通「剪」。修剪;斷。 (por “剪”: aparar; cortar)
- 通「醮」。古代婚禮的一種儀節。 (por “醮”: um rito do casamento antigo)
Decomposição e formas antigas (hanziyuan)#
Componentes: Component 齊 older 𠫼𠫸; from (rem- 文 wén). Significado original: Meaning even (本义: Meaning even). Acepções inglesas: even, uniform, of equal length. Frequência de uso: 706. Formas atestadas: 甲骨文 (5) · 金文 (29) · 說文解字的篆字 (1) · 六书通的字 (31).
Shuowen Jiezi completo#
(shuowen.org retornou apenas a listagem das primeiras entradas do dicionário; texto verbatim obtido via 小學堂 e CUHK, com diferença de cauda e fanqie.)
說文: 齊,禾麥吐穗上平也。象形。凡齊之屬皆从齊。【徐鍇曰:生而齊者,莫若禾麥,二,地也,兩傍在低處也。】〔徂兮切〕 (齊 é “禾麥吐穗上平也” — os cereais, quando a espiga desponta, ficam nivelados no alto. É um pictograma. Todo caractere da classe de 齊 segue 齊. Xu Kai disse: entre as coisas que nascem niveladas, nada se compara a 禾麥; 二 é a terra, e os dois lados ficam nas partes baixas.)
段注 Duan Yucai: (não obtido — shuowen.org retornou listagem; zdic.net retornou HTTP 404)
Evolução de formas (xiaoxue yanbian)#
| Período | Script | Fonte / Artefato |
|---|---|---|
| Shang | Oráculo (甲骨文) | 前2.15.3(甲); 乙992(甲); 明1794(甲) |
| Shang tardio | Bronze (金文) | 齊作父乙卣(金) |
| Zhou Ocidental (inicial) | Bronze (金文) | 齊且辛爵(金) |
| Zhou Ocidental (tardio) | Bronze (金文) | 魯𤔲徒中齊盤(金) |
| Primavera e Outono (tardio) | Bronze (金文) | 齊侯盤(金) |
| Reinos Combatentes — Qi | Selo (璽) | 璽彙1597 |
| Reinos Combatentes (inicial) — Qi | Bronze (金文) | 齊陳曼簠(金) |
| Reinos Combatentes (médio) — Qi | Bronze (金文) | 陳侯因敦(金); 十年陳侯午敦(金); 十四年陳侯午敦(金); 十四年陳侯午敦(金) |
| Reinos Combatentes (inicial) — Jin | Bronze (金文) | 𠫑羌鐘(金) |
| Reinos Combatentes (tardio) — Chu | Bronze (金文) | 大府鎬(金) |
| Reinos Combatentes — Chu | Bambu / seda | 包2.192; 天卜 |
| Han | Selo pequeno (小篆) | 說文‧齊部 |
| Qin | Clerical (隸書) | 睡.封66(隸) |
| Han Ocidental | Clerical (隸書) | 天文雜占1.1(隸); 孫臏155(隸); 相馬經4上(隸) |
| Han Oriental | Clerical (隸書) | 景北海碑陰(隸); 熹.春秋.僖廿六年(隸); 光和斛二(隸) |
Shuowen (xiaoxue): 齊,禾麥吐穗上平也。象形。
Comentários de estudiosos:
- 小學堂: 徐鍇繫傳:“=,地也。”《漢語大字典》按:“甲文、早期金文`齊’像禾麥之穗,不從=。一說`齊’即`𪗉’、`稷’的初文。”
- CUHK (略說): 甲金文「齊」象穀粒之形(參陳秉新)。
- CUHK (詳解): 甲金文「齊」象穀粒之形(參陳秉新)。參見「黍」。《說文》:「齊,禾麥吐穗上平也。象形。凡亝之屬皆从亝。」金文將三穀粒下角尖加長為三竪。又將三竪連在一起。
- CUHK (詳解): 甲骨文用作地名,金文多用作人名、國名,陳侯午敦:「保又(有)齊邦」。又表示冶鑄合金的配料比例,元年春平侯矛:「右庫工帀(師)趙瘁冶韓開執齊」。《周禮.考工記》:「金有六齊:六分其金而錫居一,謂之鍾鼎之齊;五分其金而錫居一,謂之斧斤之齊。」
Fonologia (xiaoxue shangguyin)#
中古音 Middle Chinese (Guangyun):
- 攝 Division: 蟹 (Xie) · 韻 Rhyme: 齊 (Qi) · 聲 Tone: 平 (level) · 母 Initial: 從 (dz-)
- 反切 Fanqie: 徂奚 · 等 Grade: 四 (IV) · 開合 Open/Closed: 開 (open) · 清濁: 全濁 (sonora plena)
上古音 Old Chinese (grupo de rima 脂 Zhi):
- 高本漢 Karlgren: dzʰ iər
- 王力 Wang Li: dz iei
- 董同龢 Dong Tonghe: dzʰ ied
- 周法高 Zhou Fagao: dz er
- 李方桂 Li Fanggui: dz id
- 鄭張尚芳 Zhengzhang Shangfang: (não retornou dados — ausente da tabela do 小學堂)
國語 Mandarin IPA: tɕʰi
Divergências entre fontes#
Leitura do grafismo. O Shuowen define 齊 como 禾麥吐穗上平也 e o classifica como 象形. A CUHK (略說, 詳解) registra “甲金文「齊」象穀粒之形”, enquanto o hanziyuan resume o significado original como “Meaning even” e explica “𠫸 indicating a field of wheat all stocks the same height - even”. O 小學堂 cita ainda a nota de 《漢語大字典》 segundo a qual “甲文、早期金文`齊’像禾麥之穗,不從=”, além de uma opinião alternativa: “一說`齊’即`𪗉’、`稷’的初文。”
Shuowen. A CUHK traz o texto com cauda e fanqie — “凡齊之屬皆从齊。【徐鍇曰:…】〔徂兮切〕”. O 小學堂 yanbian, no bloco principal do Shuowen, traz apenas “齊,禾麥吐穗上平也。象形。”; em “相關解說”, acrescenta a citação de 徐鍇 por outra via. Há ainda diferença interna na CUHK 詳解, que cita “凡亝之屬皆从亝”, ao passo que a entrada 《說文》 da própria CUHK registra “凡齊之屬皆从齊”.
Leitura cantonesa. CantoDict e a CUHK registram cai4. O MDBG não exibiu jyutping.
Fanqie e tom em fontes distintas. A CUHK lista duas entradas de 《廣韻》 para 齊: “徂奚” e “在詣”, com 中古音 em 平 e 去. O 小學堂 shangguyin registra, na tabela principal, apenas a leitura 廣韻 de tom 平 com fanqie 徂奚, e indica “又切” como 在諧.
